Makroekonomi

Türkiye Ekonomik Gösterge Merkezi

GSYİH, işsizlik, cari açık, dış ticaret dengesi ve TCMB para politikası kararlarının güncel ve tarihi veri analizi.

%4.2
GSYİH Büyümesi (2024)
▲ 2023'e kıyasla +0.7 puan
%8.6
İşsizlik Oranı (Kas 2024)
▼ Önceki ay: %8.9
%-3.4
Cari Açık / GSYİH (%)
▲ 2023'e göre iyileşme
%40.0
TCMB Politika Faizi
▼ Aralık indirimi: -250 baz puan

Türkiye GSYİH ve Büyüme Analizi

Türkiye 2024 yılında %4.2 reel GSYİH büyümesi kaydetmiştir. Nominal GSYİH yaklaşık 38.5 trilyon TL (yaklaşık 1.04 trilyon USD) seviyesine ulaşmıştır. Büyümenin ana sürücüleri; hizmet sektörü, ihracat ve kamu yatırımları olmuştur.

2024 büyümesini zorlaştıran faktörler arasında yüksek enflasyonun özel tüketimi baskılaması, artan faiz maliyetlerinin şirket yatırımlarını yavaşlatması ve jeopolitik belirsizliklerin ihracat dinamiğine etkisi sayılabilir.

YılReel GSYİH Büyümesi (%)Nominal GSYİH (trilyon TRY)Kişi Başı GSYİH (USD)
2020+1.85.65T8.540
2021+11.47.49T9.610
2022+5.612.92T10.640
2023+4.522.31T10.820
2024+4.238.47T12.400

Sektörel Büyüme Katkısı (2024)

  • Hizmetler: +2.1 puan (büyümenin %50'si)
  • Sanayi: +1.4 puan
  • Tarım: +0.4 puan
  • İnşaat: +0.3 puan
GSYİH Büyüme Oranı (%) — 5 Yıl

İşgücü Piyasası Verileri

Türkiye'de 2024 yılı Kasım ayı işsizlik oranı %8.6 olarak açıklanmıştır. Geniş tanımlı işsizlik (ek iş arayanlar dahil) ise yaklaşık %15.2 düzeyindedir. Genç işsizliği (%15–24 yaş grubu) %18.4 ile genel ortalamanın önemli ölçüde üzerinde seyretmektedir.

Gösterge20232024 (Kas)Değişim
Genel İşsizlik%9.4%8.6-0.8 puan
Genç İşsizliği (15-24)%20.3%18.4-1.9 puan
Kadın İşsizliği%12.7%11.8-0.9 puan
İşgücüne Katılım Oranı%53.2%54.1+0.9 puan
Tarım Dışı İstihdam Büyümesi%2.8%3.1+0.3 puan

Dış Ticaret ve Cari Denge

Türkiye 2024 yılında yaklaşık 254 milyar USD ihracat ve 339 milyar USD ithalat gerçekleştirmiştir. Bu tablonun oluşturduğu yaklaşık 85 milyar USD'lik dış ticaret açığı, cari açığın önemli belirleyicisi olmaktadır. Turizm gelirleri (54 milyar USD) ve işçi havaleleri (2.1 milyar USD) bu açığı kısmen finanse etmektedir.

Kalem2024 (Milyar USD)Önceki YılDeğişim
İhracat254.2240.8+%5.6
İthalat338.7362.4-6.5% (azalma)
Dış Ticaret Açığı-84.5-121.6Belirgin iyileşme
Turizm Geliri54.146.3+%16.8
Cari Açık (GSYİH %)-3.4-4.1-0.7 puan

TCMB Para Politikası Kronolojisi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Mayıs 2023'ten itibaren agresif bir faiz artış dönemine girmiştir. Yüzde 8.5'ten %50'ye yükselen politika faizi, daha sonra dezenflasyon sürecine paralel olarak indirilmeye başlanmıştır.

TarihKararPolitika Faizi (%)Değişim (Baz Puan)
Mayıs 2023Artış%8.5 → %15.0+650 bp
Haz–Tem 2023Artış%15.0 → %25.0+1.000 bp
Ağu 2023Artış%25.0 → %30.0+500 bp
Eyl 2023Artış%30.0 → %35.0+500 bp
Eki–Kas 2023Artış%35.0 → %40.0+500 bp
Şub 2024Artış%40.0 → %45.0+500 bp
Mar 2024Artış%45.0 → %50.0+500 bp
Eyl–Eki 2024İndirim%50.0 → %47.5-250 bp
Kas–Ara 2024İndirim%47.5 → %40.0-750 bp

Uluslararası Karşılaştırma (2024)

ÜlkeEnflasyon (%)Politika Faizi (%)GSYİH Büyümesi (%)İşsizlik (%)
Türkiye52.440.04.28.6
Arjantin193.0133.0-3.87.9
Mısır34.227.253.86.4
ABD2.94.52.84.1
Avro Bölgesi2.43.250.95.9
G-20 Ortalaması5.8—3.16.2

Türkiye, küresel kıyaslamada enflasyon açısından olumsuz ayrışmaya devam etmektedir. Ancak büyüme oranı gelişmiş ekonomilerin üzerinde seyretmekte; bu dengesizlik, yapısal reformların önemi ve ivediselliğini artırmaktadır.